Hip-Hop en Méditerranée #Épisode 2 # Piratage
18 juin 2016|Wizaret El kharidjia

Hip-Hop en Méditerranée #Épisode 2 # Piratage

Éléments pour une théorie du piratage/



Hip-Hop and Politics : The « highjacking » of culture and the example of Algerian Rap
Hip-Hop reached the status of a globalized culture. This column inviting me to write an english text
about Algerian Hip-Hop that will be translated in Greek is proof of that. Hip-Hop as a globalized
culture was recontextualized all over the world. A « nation of Hip-Hop » came into being through
this global spreading in the last 30 years, as diverse and rich as all the urban contexts where it gets a
foodhold. But this nation of Hip-Hop obliges us to be honest when writing about it : the long march
of Hip-Hop artists puts in light the two faces of globalization : the bourgeois uniformization and its
counter-culture, or to be more precise : its diversion. Hip-Hop nation grew up because of the
« highjacking » of mainstream culture by minorities. Hip-Hop creates margins where robbery,
borrowing, reappropriation and autonomy could be easely and largerly used as it is in the daily life
by those exclued from the bourgeois uniformisation of life. Its history from its beginning in the
early 1980′ at the intersection between Caribbean, Jamaican music and the popular culture of Black
living and resisting the American inner colonialism was always caracterized by this art of capture
and relocalization in particular popular contexts.
Rap music was and still is one of the best example of this autonomy in culture and in action.
Rap music symbolizes the « Highjacking » of all aspects of life and its verbalization, its production
and its diffusion. At low cost. Without rules ; apart from the few ones of Hip-Hop codes around the
centrality of spoken language.
Talking about Rap and Politics must thus be done by aknowledging this particularity : this
globalized trend which doesn’t come from nowhere. Talking about politics in Hip-Hop should
indeed be synonymous with making and/or relaying popular histories of all contextualized and
recontextualized raps. All of these histories show signs of independant politics, in terms of both
cutlure and spectrum of codes proper to Hip-Hop which allow people to express themselves. It
allows people to include their particular stories in History made up by referent figures denied by
both the mainstream culture and the mainstream History.
Despite of the fact that messages in rap music have changed since the early years of Hip-
Hop culture in the 1980′, inquiries on Hip-Hop should reveal how this « Highjacking » of culture is
still at the ground of rap music. It is about admitting the existence of this other face of
globalization : one which still tries to reequilibrate systems of domination dening the voice of those
who are exclued in terms of race, class and gender.
Talking about Algerian Hip-Hop conveys both of this two lectures which could be also special
warnings. Indeed African Hip-Hop is often described through the lens of recontextualization, the
one of American Hip-Hop adopted in Africa. However one who privileges the idea of a Hip-Hop
Nation made up by diversified and particular popular worlds, could insert rap music inside the
global expression and creation of people who always express social engagement and social realities
without the permission of rulers or elites. It is thus a nessecity to aknowledge Algerian rap a reality
which is much more thant the copy of American or French rap
Algerian rap is not much known despite of the fact that it was the first Arab rap which get
international audience at the end of the 1990′ with groups such as INTIK or MBS (Micro Brise le
Silence). In 1998 and 1999 the latest edited their first album in Algiers and then in France under the
label Universal. The video of the song « ouled el badja » was diffused during the half time of the
Football World Cup final in 1998 and get a large success in the country while this music was still
mysterious for the great majority of the society.
Whereas french rap was exploding in terms of both sucesss and creation all along the 1990′,
the specificity of Algerian rappers, yet influenced by the French scene but singing in Algerian
spoken language within a specific social, political and cultural context demonstrated the political
input of this relocalization :Algerian rappers had and still have proper life trajectories and career and did not wait for
international or French dubbing to start rapping and transforming their own cultural heritage with
bounce, rythms, samples and flows.
The political spectrum of Algerian Hip-Hop starts thus on this affirmation : it is an extension
of a « Hip-Hop Nation » which recognizes above all the right to autonomy, self-determination and
self-expression. The first political act of Hip-Hop is the « highjacking » of cultural industry, that is
to say a huge choice of borrowing, interpretations, verbalization in a postcolonial context where the
algerian culture was rarely taken as it was : an autonomous way of self-expression, combining
resistance to assimilation, borrowing to the cultural hybridity and intersectionnality proper to
popular culture.
Today, a rapper from the ex-band MBS can still produce independant rap songs telling the daily life
of a « a civil in a military country » (Diaz MBS / #Civil fi bled el 3askar / 2015 ) in the same veine
that a song from the former band Beton Bled from Tizi Ouzou claiming : « We will die standing
even if the state wants us dead / we will die standing and in the mouth a big spliff/ the mafiosio
generals will never keep us calm/ we will slash the tires of the heavy truck that is our history » (K’a
ZED / Beton Bled / On crevera debout). Both point out the injustice of postcolonial power in
Algeria, identifying discriminations againt Kabyle people or power confiscation from the elites.
However lots of young rappers like El Hass, Oucci ( Qaa El Bir), Icosium (Bled Art) or ancient
band from the city of Oran T.O.X are affirming what political science often fails to observe : in a
moment of postcolonial expression and of increasing control from the music industry, the fact of
rapping in Algerian spoken language, taking responsability of the hibridity of their situation with all
means available is a mark of resistance and potential emancipation. The first step of a political
analysis of Hip-Hop is thus the honesty toward this still autonomous face of globalization. It as
about complexity and plurality : rap music is much more than a simple musical sample or a simple
flow. Its a political field in itself.


Η «απαγωγή» της κουλτούρας και το παράδειγμα του Αλγερίνικου ραπ.

Hip hop και πολιτική

Σήμερα η στήλη παραχωρεί το βήμα στον Luc Sébastien Alain Chauvin, ερευνητή στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο στη Φλωρεντία, ο οποίος ασχολείται επιστημονικά με την Αλγερίνικη ραπ. Η μετάφραση έγινε από τον Λεωνίδα Οικονομάκη ο οποίος αναλαμβάνει και την ευθύνη για τυχόν…παρανοήσεις.


Hip hop και πολιτική: Η «απαγωγή» της κουλτούρας και το παράδειγμα του Αλγερίνικου ραπ.


To hip hop είναι πλέον μια παγκοσμιοποιημένη κουλτούρα. Το αποδεικνύει το γεγονός ότι η στήλη με προσκαλεί να γράψω ένα άρθρο στα αγγλικά –το οποίο μετά θα μεταφραστεί στα ελληνικά- για το Αλγερίνικο χιπ χοπ.

Το χιπ χοπ, σαν παγκοσμιοποιημένη κουλτούρα, έχει επαναπροσδιοριστεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Μέσω της διασποράς των τελευταίων 30 χρόνων έχει δημιουργηθεί ένα «Έθνος του χιπ χοπ», τόσο πλούσιο και διαφορετικό, όσο και τα αστικά περιβάλλοντα στα οποία έχει βρεθεί. Αυτό όμως το «Έθνος του χιπ χοπ» μας αναγκάζει να είμαστε ειλικρινείς όταν γράφουμε γι’ αυτό. Η μεγάλη πορεία των χιπ χοπ καλλιτεχνών φέρνει στο επίκεντρο τα δυο πρόσωπα της παγκοσμιοποίησης: τη μπουρζουά ομογενοποίηση , και την αντικουλτούρα της ίδιας, ή για να είμαστε πιο ακριβείς: την εκτροπή της.

Το έθνος του χιπ χοπ μεγάλωσε χάρη στην «απαγωγή» και οικειοποίηση της κυρίαρχης κουλτούρας από μειονότητες.  To χιπ χοπ δημιουργεί περιθώρια μέσα στα οποία η κλεψιά, ο δανεισμός, η επανοικειοποίηση, και η αυτονομία μπορούν ευρέως και εύκολα να εξασκηθούν, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην καθημερινή ζωή των αποκλεισμένων από την μπουρζουά ομογενοποίηση της ζωής. Από το ξεκίνημά του στις αρχές της δεκαετίας του ’80, στο σταυροδρόμι που συναντιούνται μουσικές της Καραϊβικής και της Τζαμάϊκα με το λαϊκό πολιτισμό της Μαύρης ζωής και αντίστασης στην εσωτερική Αμερικάνικη αποικιοποίηση, το χιπ χοπ πάντα χαρακτηρίζονταν από την τέχνη της  οικειοποίησης και επανατοποθέτησης σε διαφορετικά λαϊκά περιβάλλοντα.

Η ραπ υπήρξε και είναι ακόμα ένα από τα καλύτερα παραδείγματα της αυτονομίας στην κουλτούρα και στη δράση. Η μουσική ραπ συμβολίζει την «απαγωγή» όλων των τομέων της ζωής, αλλά και την φραστική της απόδοση, την παραγωγή, και τη διάδοσή της. Με χαμηλό κόστος. Χωρίς κανόνες, εκτός από τους λίγους κώδικες του χιπ χοπ που έχουν να κάνουν με την κεντρικότητα της κυρίαρχης γλώσσας.

Όταν μιλάμε για το ραπ και την πολιτική λοιπόν πρέπει να αναγνωρίζουμε αυτή την ιδιομορφία: αυτή η παγκόσμια τάση δεν έρχεται από το πουθενά. Το να μιλάμε λοιπόν για την πολιτική στο χιπ χοπ θα πρέπει να είναι συνώνυμο με το να φτιάχνουμε ή να διηγούμαστε ιστορίες πλαισιωμένων και επαναπλαισιωμένων ραπς. Όλες αυτές οι ιστορίες δείχνουν σημάδια πολιτικής αυτονομίας, σε σχέση και με την κουλτούρα αλλά και με τους κώδικες του χιπ χοπ που επιτρέπουν στους ανθρώπους να εκφραστούν. Επιτρέπουν επίσης στους ανθρώπους να συμπεριλάβουν και τις δικές τους ιστορίες στην Ιστορία, ιστορίες που είναι φτιαγμένες από χαρακτήρες που αποκλείουν τόσο  η επίσημη κουλτούρα όσο και η επίσημη Ιστορία.

Παρά το γεγονός ότι τα μηνύματα της ραπ έχουν αλλάξει από τα πρώτα χρόνια της κουλτούρας του χιπ χοπ το 1980, κάθε διερεύνηση του χιπ χοπ θα πρέπει να ασχολείται και με το πώς αυτή η «απαγωγή» της κουλτούρας είναι ακόμα παρούσα στη ραπ μουσική. Έχει να κάνει με την παραδοχή αυτού του «άλλου προσώπου» της παγκοσμιοποίησης: αυτού που προσπαθεί να εξισορροπήσει εξουσιαστικά συστήματα, αρνούμενη τη φωνή σε όσους αποκλείονται από αυτά, είτε λόγω φυλής, είτε λόγω κοινωνικής τάξης, είτε λόγω φύλου.

Θα πεθάνουμε όρθιοι ακόμα κι αν το κράτος μας θέλει νεκρούς/ θα πεθάνουμε όρθιοι και με ένα μεγάλο τσιγαριλίκι στο στόμα/  οι μαφιόζοι στρατηγοί δε θα μας έχουν ήσυχους/ θα διαλύσουμε τα λάστιχα αυτού του βαρέως φορτηγού που είναι η ιστορία μας

Μιλώντας λοιπόν για το Αλγερίνικο χιπ χοπ συμπεριλαμβάνει και τα δυο αυτά μαθήματα, και είναι συγχρόνως και μια  προειδοποίηση. Και πραγματικά, το Αφρικανικό χιπ χοπ συνήθως περιγράφεται ως μια επαναπλαισιοποίηση: αυτή του Αμερικάνικου χιπ χοπ υιοθετημένου στην Αφρική. Παρολαυτά κάποιος που προτιμάει να βλέπει τα πράγματα από τη σκοπιά του έθνους του χιπ χοπ, μπορεί να εντάξει τη ραπ εντός της παγκόσμιας έκφρασης και δημιουργίας ανθρώπων που πάντα εξέφραζαν κοινωνικές πραγματικότητες χωρίς την άδεια των κατά τόπους ηγεμόνων ή ελίτ. Το Αλγερίνικο ραπ είναι λοιπόν μια πραγματικότητα που πάει πολύ πιο πέρα από την απλή αντιγραφή της Αμερικάνικης ή της Γαλλικής ραπ.

Η Αλγερίνικη ραπ δεν είναι πολύ γνωστή, παρά το γεγονός ότι ήταν η πρώτη Αφρικάνικη ραπ που απέκτησε παγκόσμια αναγνώριση  στα τέλη της δεκαετίας του 1990 με γκρουπ όπως τους  INTIK ή τους  MBS (Micro Brise le Silence.) Οι τελευταίοι το 1998 και το 1999 εξέδωσαν το πρώτο τους άλμπουμ στο Αλγέρι και στο Παρίσι υπό το label της Universal. To βίντεο του τραγουδιού « ouled el badja » προβάλλονταν στο ημίχρονο του Μουντιάλ του 1998 και γνώρισε μεγάλη επιτυχία στη χώρα, παρόλο που αυτή η μουσική παρέμενε μυστήριο για μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας.

Ενώ η γαλλική ραπ μεγαλουργούσε τη δεκαετία του ’90 τόσο από άποψη επιτυχίας όσο και δημιουργίας, η ιδιομορφία των Αλγερινών ράπερ, επηρεασμένων από τη Γαλλική ραπ αλλά ραπάροντας στην Αλγερίνικη καθομιλουμένη γλώσσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό, πολιτικό, και πολιτισμικό πλαίσιο, ανέδειξε την πολιτική διάσταση αυτής της επαναπλαισιοποίησης:


Οι Αλγερίνοι ραπερ είχαν και έχουν ακόμα τις δικές τους πορείες ζωής και καριέρας, και δεν είχαν ανάγκη το παγκόσμιο ή το γαλλικό ντουμπλάρισμα για να αρχίσουν να ραπάρουν και να μεταμορφώνουν την ίδια τους την πολιτιστική κληρονομιά με ρυθμούς, samples, και flows.

Η πολιτική διάσταση της Αλγερίνικης ραπ ξεκινάει λοιπόν με αυτήν την επιβεβαίωση: είναι μια επέκταση του «χιπ χοπ έθνους» η οποία αναγνωρίζει πάνω απ’ όλα το δικαίωμα στην αυτονομία, την αυτό-διάθεση, και την αυτό-έκφραση. Η πρώτη πολιτική πράξη του χιπ χοπ είναι η «απαγωγή» της πολιτισμικής βιομηχανίας, δηλαδή μιας τεράστιας γκάμας δανεισμού, ερμηνείας, και έκφρασης σε ένα μετα-αποικιακό πλαίσιο  όπου η Αλγερίνικη κουλτούρα πολύ σπάνια γινόταν κατανοητή σαν αυτό που είναι:  μια αυτόνομη μορφή αυτό-έκφρασης, συνδυάζοντας την αντίσταση στην ομογενοποίηση, χάρη στον πολιτισμικό υβριδισμό και την διασταύρωση της λαϊκής κουλτούρας.

Σήμερα, ένας ραπερ από την πρώην μπάντα MBS, μπορεί ακόμα να παράγει αυτόνομα τραγούδια που εξιστορούν την καθημερινή ζωή ενός «πολίτη σε μια στρατιωτική χώρα»  (Diaz MBS / #Civil fi bled el 3askar / 2015)

με τον ίδιο τρόπο που ένα τραγούδι από τη μπάντα Beton Bled από το Tizi Ouzou αφηγείται:

«Θα πεθάνουμε όρθιοι ακόμα κι αν το κράτος μας θέλει νεκρούς/ θα πεθάνουμε όρθιοι και με ένα μεγάλο τσιγαριλίκι στο στόμα/  οι μαφιόζοι στρατηγοί δε θα μας έχουν ήσυχους/ θα διαλύσουμε τα λάστιχα αυτού του βαρέως φορτηγού που είναι η ιστορία μας» (K’a ZED / Beton Bled / On crevera debout)

Και τα δυο τραγούδια αναφέρονται στην αδικία στην μετα-αποικιακή Αλγερία, καταγγέλλοντας διακρίσεις ενάντια στους Kabyle (φυλή Βερβέρων στην Αλγερία) ή  κατάχρηση εξουσίας από τις ελίτ.

Παρολαυτά πολλοί νέοι ράπερ όπως οι El Hass, Oucci ( Qaa El Bir), Icosium (Bled Art), ή η παλιότερη μπάντα Τ.Ο.Χ από την πόλη του Οράν, επιβεβαιώνουν αυτό που η πολιτική επιστήμη πολλές φορές αποτυγχάνει να παρατηρήσει: σε μια στιγμή μετα-αποικιακής έκφρασης και ολοένα αυξανόμενου ελέγχου της μουσικής βιομηχανίας, το γεγονός ότι ραπάρουν στην Αλγερίνικη καθομιλουμένη, παίρνοντας την ευθύνη του υβριδισμού της καταστάσεώς τους με όλα τα μέσα που διαθέτουν, είναι δείγμα αντίστασης και δυνητικής χειραφέτησης. Το πρώτο βήμα για την πολιτική ανάλυση του χιπ χοπ είναι λοιπόν η ειλικρίνεια απέναντι σε αυτό το ακόμα αυτόνομο πρόσωπο της παγκοσμιοποίησης. Έχει πλουραλισμό και συνθετότητα: η μουσική ραπ είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό sample (μουσικό δείγμα) ή ένα απλό flow. Αποτελεί ένα πολιτικό πεδίο από μόνη της.

 * O  Luc Sébastien Alain Chauvin είναι ερευνητής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο. Ασχολείται επιστημονικά με το Αλγερίνικο χιπ χοπ.

aucun commentaire

Moul el Bache